Van verwachten naar afdalen

Het klinkt (in deze tijd van het jaar) als een kerstgedachte, maar gaat over de kinderen in groep 5 en hun leerkracht, die ik momenteel begeleid.

Drie weken geleden was ik op Het Palet voor een eerste observatie; twee weken geleden voor een werkoverleg. Samen hebben we een verandertraject uitgezet en een aantal snelle, haalbare verbeteringen besproken, gericht op het herstellen van veiligheid en routines in de klas. De leerkracht is voortvarend met de tips aan de slag gegaan.

Vandaag hebben we, terwijl de groep naar gym was, bijgepraat over de afgelopen twee weken. Over de successen, maar ook over de momenten en dagen waarop het anders liep en de begeleiding van de groep enorm veel energie vroeg. Het begeleidingstraject is nog maar net begonnen. Er is dus nog een hele weg te gaan.

De leerkracht verwoordde iets wat ik vaker hoor: “Waarom begrijpen de leerlingen niet dat ze gewoon normaal moeten doen? Ik heb het al zo vaak uitgelegd. Ze zouden nu toch wel moeten snappen dat het niet slim is om bepaalde dingen naar elkaar te doen!”

We gaan er vaak gemakkelijk van uit dat kinderen in staat zijn hun eigen gedrag te reguleren. Maar dat is lang niet altijd zo. Dat kan te maken hebben met hun leeftijd, emotionele ontwikkeling, kindkenmerken of ervaringen.

Hoge verwachtingen beginnen niet bij de top, maar bij de wortels. Daarom is het belangrijk om de beweging te maken van verwachten naar afdalen: begrijpen wat er onder het gedrag speelt en met je aanpak aansluiten bij het ontwikkelingsniveau waarop een kind zich bevindt.

Dat appèl op aansluiten wordt nog weleens verward met het promoten van een softe aanpak. Dat is niet het geval. Aansluiten betekent niet dat we andere verwachtingen hebben of dat er niets hoeft te veranderen. Het gaat vooral over de vraag HOE we deze verandering tot stand brengen.

Bij kinderen in groep 5 horen daar (een groot deel van het jaar) dingen bij als voorspelbaarheid, routines opbouwen, voordoen en modelen, nabijheid en co-regulatie. Minder praten en uitleggen, meer laten zien en samen doen.

Vanmiddag mocht ik zelf ook met de groep in gesprek. Mooi om te merken dat de kinderen al veranderingen waarnemen. Tegelijkertijd beseffen ze ook goed dat we er nog niet zijn. Ik liet een klein plantje zien en vroeg de kinderen wat dit plantje nodig heeft om te groeien. Dat wisten ze prima: voedsel, water, zonlicht, niet te veel schudden, bescherming … Zelf voegde ik er nog twee dingen aan toe: tijd en geduld. Daarna mochten ze een fantasietekening maken over de klas. Meer dan de helft koos voor een plantachtige uitbeelding. Aan de woorden die erbij geschreven werden, was te zien dat de boodschap goed was begrepen.

Volgende week mag ik de ouders informeren over dit traject. Hun steun en betrokkenheid zijn belangrijk om dit kleine plantje verder te laten groeien. Ook dan geldt: eerst aansluiten bij hun ervaringen, zorgen en kennis. Pas daarna het gesprek voeren over verwachtingen en de stappen die nodig zijn.

Groeien kun je niet afdwingen. Je kunt wel de omstandigheden creëren waarin groei mogelijk wordt.

Over de schrijver
Geboren in 1973. Getrouwd met Colinda. Vader van vijf kinderen. Woonplaats Gouda. Christen. Begeleider en docent bij Kei in de klas. Hobby’s: muziek maken, het verzamelen van stenen en fossielen, outdoor-activiteiten met kinderen en tieners.
Reactie plaatsen