Deze zomer waren we als gezin op vakantie in de Ardennen.
Al die bossen om me heen inspireerden me om weer aan de slag te gaan met houtsnijden.
Ik vond een mooi, nog vochtig stuk esdoornhout. Een wat dikkere stam, met een zijtak eraan. Ik draaide het stuk hout om. En ineens zag ik het: Er zit een uiltje in, dat even uitrust op een paaltje.
Met mes en beitel begin ik het omringende hout weg te snijden. De klus is nog steeds niet klaar. Elke dag een stukje. Langzaam wordt de vorm zichtbaar.
Niet te veel ineens. Niet te snel. Je laat snel een kras achter die lastig weg te werken is.
Ik zag niet alleen een uiltje, maar naderhand ook een mooie metafoor voor mijn werk in het onderwijs, rondom gedrag en groepsdynamiek.
We hebben de neiging om vooral te kijken naar wat er nog bij moet.
Welke ondersteuning moet erbij? Welke interventie kunnen we inzetten?
Prima vragen. Maar wat gebeurt er als we onszelf eerst andere vragen stellen
- Wat zit er al in?
- Waar liggen de mogelijkheden en kwaliteiten van dit kind?
- Waar kunnen we bij aansluiten?
- Wat staat de ontwikkeling van dit kind in de weg?
- Wat kunnen we beter wegnemen om dit kind kansen te geven om te floreren?
Aansluiten bij een kind betekent voor mij: eerst kijken en luisteren voordat je gaat handelen. Ontdekken wat er al is.
- Wat werkt?
- Waar wordt het kind enthousiast van?
- Waar ligt zijn of haar kracht?
Niet zelden blijft dat wat een kind werkelijk in zich heeft, verborgen door niet passende verwachtingen, een prikkelrijke omgeving of een ingewikkeld verleden.
Onderwijs vraagt, net als houtsnijden, om geduld, aandacht en vakmanschap. Het vraagt om goed kijken, luisteren, aansluiten en geduld.
De sneden en blaren die je bij het houtsnijden oploopt, staan voor mij voor de bereidheid om te incasseren en voor het schaafwerk dat ondertussen ook bij onszelf plaatsvindt. Want ook wij zijn nooit uitgeleerd.
Op de camping waren meer mensen bezig met houtsnijden en houtbewerking. Een van hen, mijn Vlaamse overbuurman, vertelde me over zijn nare jeugdervaringen in het onderwijs. Bij hem ‘was het uiltje niet ontdekt’. Pas lang nadat hij van school was, ontdekte hij de reden waarom het vroeger niet liep. Hij is nu zelfstandig ondernemer en brengt de mooiste dingen uit hout tevoorschijn.
Ik vertelde hem over mijn werk en merkte dat er bij hem ook iets ‘aan’ ging. Hij vertelde dat hij het boek 'Cis de man' aan het lezen was en hoe ook dat aansloot bij de dingen die hij zelf had meegemaakt.
Zijn verhaal raakte me. En het motiveerde me tegelijkertijd. Wat kan er veel misgaan ... maar wat kan er ook góed gaan als we niet alleen bezig zijn met wat er moet komen, maar zichtbaar proberen te maken wat er al is.
Goed onderwijs is soms niet méér doen, maar beter kijken naar wat er al is en wegnemen wat kansen in de weg staat.
Is dat niet de essentie van begeleiden?!
